7 ข้อผิดพลาดเลือกแม่พันธุ์ไก่ชนที่มือใหม่มักทำ
แม่พันธุ์ไก่ชนที่ดีควรคัดจากสายเลือด สุขภาพ โครงสร้างร่างกาย คุณภาพไข่ และประวัติการให้ลูก ไม่ใช่ดูเพียงสีขนหรือเกล็ดสวย โดยแนวทางที่ใช้ในไทยมักพิจารณาแม่ไก่หลังผ่านการไข่ชุดแรก เพื่อประเมินขนาดและรูป...
แม่พันธุ์ไก่ชนที่ดีควรคัดจากสายเลือด สุขภาพ โครงสร้างร่างกาย คุณภาพไข่ และประวัติการให้ลูก ไม่ใช่ดูเพียงสีขนหรือเกล็ดสวย โดยแนวทางที่ใช้ในไทยมักพิจารณาแม่ไก่หลังผ่านการไข่ชุดแรก เพื่อประเมินขนาดและรูปทรงไข่ รวมถึงความสมบูรณ์ของกระดูกเชิงกราน ความเชื่อดั้งเดิมที่ระบุว่าลูกตัวผู้รับลักษณะจากแม่ประมาณ 70% และจากพ่อ 50% ควรถือเป็นภูมิปัญญา ไม่ใช่ค่าทางพันธุศาสตร์ที่ยืนยันตายตัว เพราะการถ่ายทอดลักษณะขึ้นกับยีนจากทั้งสองฝ่ายและสิ่งแวดล้อม ไก่ชนคลาสสิกจึงควรใช้ข้อมูลหลายด้านประกอบกัน ตั้งแต่ประวัติพ่อแม่ สุขภาพ การฉีดวัคซีน ไปจนถึงการเจริญเติบโตของลูก แนะนำให้บันทึกข้อมูลอย่างน้อย 2 รุ่นก่อนตัดสินใจขยายสายพันธุ์

คำถามสำคัญไม่ใช่ “แม่ไก่ตัวไหนดูเก่งที่สุด” แต่คือ “ตัวไหนมีโอกาสให้ลูกแข็งแรงสม่ำเสมอที่สุด” เพราะการคัดแม่พันธุ์เป็นการตัดสินใจระยะยาว ต้นทุนไม่ได้มีเพียงค่าอาหาร แต่รวมถึงพื้นที่เลี้ยง วัคซีน การคัดไข่ และเวลาติดตามลูกไก่ด้วย หากต้องการปูพื้นฐานเรื่องสายเลือด ควรอ่าน คู่มือทำความเข้าใจสายพันธุ์ไก่ชน ควบคู่ไปกับการใช้ตารางประเมินเดียวกันทุกตัว
เรียนรู้หลักเกณฑ์ให้ครบก่อนเริ่มคัดเลือกได้ที่นี่
วิธีเลือกแม่พันธุ์ไก่ชนจากคำกล่าวว่าแม่มีอิทธิพลต่อลูกมากกว่าพ่อจริงหรือไม่?
แม่ไก่มีอิทธิพลต่อลูกอย่างมาก แต่ไม่มีหลักฐานทั่วไปที่ยืนยันว่าแม่ถ่ายทอดคุณสมบัติ 70% ขณะที่พ่อถ่ายทอด 50% แบบใช้ได้กับไก่ทุกสายพันธุ์ ตัวเลขดังกล่าวเป็นความเชื่อในวงการ ส่วนหลักการจริงคือยีนจากพ่อและแม่มีส่วนร่วมร่วมกัน และแม่ยังส่งผลผ่านไข่ สุขภาพระหว่างตั้งท้อง การเลี้ยง และพฤติกรรมดูแลลูกด้วย
ความเข้าใจนี้ช่วยป้องกันข้อผิดพลาดอันดับแรก คือการซื้อแม่ไก่ราคาแพงเพียงเพราะมีพ่อพันธุ์ชื่อดังอยู่ในประวัติ การถ่ายทอดลักษณะอย่างโครงสร้าง กระดูก ความทนทาน หรืออัตราการเติบโตไม่ได้เกิดจากชื่อสายเพียงอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับพันธุกรรมหลายตำแหน่งและสภาพแวดล้อม เช่น อาหาร อุณหภูมิ ความสะอาด และโรคระบาด องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ หรือ องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ อธิบายว่าการปรับปรุงพันธุ์สัตว์ควรคำนึงถึงความหลากหลายทางพันธุกรรมและข้อมูลการคัดเลือกอย่างเป็นระบบ
ในทางปฏิบัติ ให้จัดคะแนนแม่พันธุ์ 5 ด้าน ได้แก่
- ประวัติสายเลือดและความสม่ำเสมอของลูก คิดเป็น 25 คะแนน
- สุขภาพและการปลอดโรค คิดเป็น 25 คะแนน
- โครงสร้าง กระดูก และการเคลื่อนไหว คิดเป็น 20 คะแนน
- คุณภาพไข่และความสามารถในการสืบพันธุ์ คิดเป็น 20 คะแนน
- อุปนิสัยและการเลี้ยงดู คิดเป็น 10 คะแนน
คะแนนนี้ไม่ใช่มาตรฐานราชการ แต่เป็นกรอบลดอคติของผู้คัดเลือก หากแม่ไก่มีรูปลักษณ์ดีแต่ให้ลูกแคระแกร็นหลายครอก คะแนนด้านผลงานจริงควรลดลงทันที ไม่ใช่ปล่อยให้ภาพจำจากชื่อเหล่ามากลบข้อมูล หรือไม่ใช่เช่นนั้น?
ควรตรวจอะไรเมื่อแม่ไก่ผ่านไข่ชุดแรกแล้ว?
แม่ไก่ที่ผ่านไข่ชุดแรกควรตรวจขนาดและรูปทรงไข่ สุขภาพร่างกาย กระดูกเชิงกราน น้ำหนัก ความสมบูรณ์ของขน และประวัติการเจ็บป่วย โดยไม่ควรใช้รูปลักษณ์เพียงอย่างเดียวตัดสิน ควรบันทึกข้อมูลไข่แต่ละฟองและสังเกตความสม่ำเสมอของการให้ไข่ก่อนคัดเข้าสู่ฝูงพ่อแม่พันธุ์
ช่วงหลังไข่ชุดแรกเป็นช่วงที่เห็นข้อมูลมากกว่าตอนเป็นแม่ไก่สาว เพราะผู้เลี้ยงสามารถประเมินทั้งระบบสืบพันธุ์และการฟื้นตัวของร่างกาย ไข่ที่มีขนาดเหมาะสม เปลือกสมบูรณ์ ไม่ผิดรูป และออกสม่ำเสมอถือเป็นสัญญาณที่ดีในเชิงการจัดการ อย่างไรก็ตาม ไข่ใหญ่ไม่ได้แปลว่าลูกจะเก่งกว่าเสมอ และไข่ยาวก็ไม่ควรถูกนำไปใช้เป็นตัวชี้วัดเพียงข้อเดียว งานของ กรมปศุสัตว์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เน้นความสำคัญของสุขภาพสัตว์ การป้องกันโรค และการจัดการฟาร์มที่เหมาะสมมากกว่าความเชื่อเรื่องรูปลักษณ์
ตรวจแม่ไก่ตามลำดับต่อไปนี้เพื่อไม่ให้พลาดจุดสำคัญ
- สังเกตการกินอาหาร การขับถ่าย และการเคลื่อนไหวอย่างน้อย 7 วัน
- ตรวจตา จมูก ปาก ขน ผิวหนัง เท้า และบริเวณทวาร
- คลำกล้ามเนื้ออกและเช็กความผอมโดยไม่บีบหรือจับรุนแรง
- วัดน้ำหนักในเวลาใกล้เคียงกัน เพื่อเปรียบเทียบแนวโน้ม
- ตรวจไข่แตก ไข่ร้าว ไข่เปลือกบาง และไข่ผิดรูป
- บันทึกวันไข่ จำนวนไข่ และอาการผิดปกติในสมุดหรือไฟล์เดียวกัน
ข้อมูลเชิงเวลาเป็นจุดที่ผู้เลี้ยงมือใหม่มักมองข้าม การเห็นแม่ไก่แข็งแรงเพียงวันเดียวมีค่าทำนายน้อยกว่าการติดตามต่อเนื่อง 2–4 สัปดาห์ เพราะโรคบางชนิดและภาวะขาดแร่ธาตุแสดงอาการไม่พร้อมกัน หากพบไข่ค้าง เบ่งนาน ซึม หรือหายใจผิดปกติ ควรแยกดูแลและปรึกษาสัตวแพทย์ ไม่ควรทดลองใช้ยาหรือสมุนไพรแบบเดาสุ่ม
ดูแนวทางสุขภาพประกอบได้จาก วิธีดูแลสุขภาพไก่ชนและการป้องกันโรค
รายละเอียดเล็ก ๆ เหล่านี้ช่วยให้การคัดแม่พันธุ์แม่นยำกว่าการเชื่อคำบอกเล่าเพียงอย่างเดียว
หากแม่ไก่มีรูปร่างดีแต่ยังไม่เคยให้ลูก ควรเลือกหรือไม่?
แม่ไก่ที่ยังไม่เคยให้ลูกอาจคัดไว้เป็นตัวสำรองได้ แต่ไม่ควรให้คะแนนเท่ากับแม่ไก่ที่มีข้อมูลลูกจริง เพราะยังไม่มีหลักฐานเรื่องการถ่ายทอดลักษณะ ความสมบูรณ์ของไข่ และความสามารถในการเลี้ยงลูก ควรแยกสถานะเป็น “แม่พันธุ์รอประเมิน” และตัดสินอีกครั้งหลังมีข้อมูลอย่างน้อย 1–2 ครอก
กรณีนี้เป็นขอบเขตที่ต้องใช้ความน่าจะเป็นเข้าช่วย แม่ไก่สาวอาจมีโครงสร้างยอดเยี่ยม แต่โอกาสให้ลูกสม่ำเสมอยังไม่แน่นอน ในทางกลับกัน แม่ไก่อายุเพิ่มขึ้นอาจมีข้อมูลลูกดี แต่ความสามารถในการไข่และการฟื้นตัวอาจลดลง ดังนั้นอย่าทุ่มพ่อพันธุ์สำคัญทั้งหมดให้แม่ไก่ที่ยังไม่มีผลงาน ควรแบ่งเป็นชุดทดลองขนาดเล็กและมีแม่ไก่สำรอง การจัดการเช่นนี้ลดความเสี่ยงจากการเสียโอกาสทางพันธุกรรมทั้งรุ่นได้
มีเงื่อนไขพิเศษที่ควรพิจารณา 4 ประการ
- แม่ไก่มีประวัติจากแม่และยายที่ให้ลูกแข็งแรงสม่ำเสมอ
- ไม่มีประวัติผิดปกติของขา กระดูกสันอก หรือระบบสืบพันธุ์
- ได้รับวัคซีนและการถ่ายพยาธิตามคำแนะนำของสัตวแพทย์
- สามารถแยกเลี้ยงและติดตามลูกได้ ไม่ปะปนจนตรวจสายเลือดยาก
อีกประเด็นหนึ่งคือแม่ไก่ครอกแรกไม่ควรถูกเร่งให้กกไข่จนร่างกายโทรม โดยเฉพาะตัวที่ยังเติบโตไม่เต็มที่ การใช้เครื่องฟักหรือแม่ไก่ตัวอื่นช่วยกกอาจทำให้ติดตามผลได้ง่ายกว่า ทั้งยังลดความเครียดจากการกกลูกต่อเนื่อง แนวทางดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าแม่ไก่ทุกตัวต้องถูกแยกจากลูก แต่ควรประเมินสภาพร่างกายและน้ำหนักก่อนเสมอ

สำหรับผู้ที่ต้องการพัฒนาการคัดเลือกให้เป็นระบบ วิธีทำบันทึกสายพันธุ์และติดตามลูกไก่ จะช่วยแยกข้อมูลของพ่อแม่ วันฟัก น้ำหนัก และอัตรารอดได้ชัดเจนขึ้น นี่คือข้อมูลที่มีค่ากว่าคำว่า “สายดี” ซึ่งไม่สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้
จุดไหนของการเลือกแม่พันธุ์ไก่ชนที่มักล้มเหลว?
การคัดเลือกมักล้มเหลวเมื่อผู้เลี้ยงใช้เกณฑ์เดียว เช่น สีตา เกล็ด แข้ง หรือชื่อสายเลือด แล้วละเลยสุขภาพ ผลงานลูก และการจัดการฟาร์ม สัญญาณเตือน ได้แก่ ไข่เปลือกบางซ้ำ ๆ แม่ไก่ผอมเรื้อรัง ป่วยบ่อย ก้าวเดินผิดปกติ ให้ลูกโตไม่สม่ำเสมอ หรือมีประวัติผสมเลือดชิดโดยไม่มีแผนควบคุม ความสวยจึงไม่สามารถชดเชยความเสี่ยงเหล่านี้ได้
คำบรรยายลักษณะอย่าง “ตาปลาหมอตาย” “ตาสีไพล” หรือ “เกล็ดพิฆาต” พบในภูมิปัญญาวงการไก่ชน แต่ยังไม่ควรใช้เป็นหลักฐานทางวิทยาศาสตร์เพื่อทำนายความทนทานหรือความสามารถของลูก งานด้านพันธุศาสตร์สัตว์ของ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ สนับสนุนการใช้ข้อมูลสายพันธุ์และการคัดเลือกอย่างมีเหตุผล มากกว่าการสรุปจากลักษณะภายนอกเพียงจุดเดียว ดังนั้นลักษณะเหล่านี้อาจใช้เป็นข้อมูลเสริมเชิงวัฒนธรรมได้ แต่ไม่ควรเป็นเกณฑ์ชี้ขาด
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยมีดังนี้
- ซื้อแม่พันธุ์จากคำโฆษณาโดยไม่ขอดูข้อมูลลูก
- เปลี่ยนพ่อพันธุ์และอาหารพร้อมกันจนไม่รู้ว่าผลลัพธ์เกิดจากอะไร
- ผสมแม่ไก่จำนวนมากในเล้าเดียว ทำให้เกิดการจิกตีและสับสนเรื่องสายเลือด
- ปล่อยพ่อไก่อยู่กับแม่ตลอดวัน จนแม่ไก่เครียดและร่างกายโทรม
- ไม่ตัดเล็บหรือเดือยที่แหลมคม ทำให้แม่ไก่เกิดบาดแผลระหว่างผสม
- ใช้ยาปฏิชีวนะหรือยาถ่ายพยาธิโดยไม่อ่านฉลากและไม่ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
พ่อพันธุ์ควรมีสภาพสมบูรณ์และไม่ทำร้ายแม่ไก่ระหว่างผสม การตัดแต่งเล็บ เดือย หรือจะงอยปากควรทำอย่างถูกวิธีและคำนึงถึงสวัสดิภาพสัตว์ ไม่ควรตัดลึกหรือทำเองหากไม่มีทักษะ เพราะอาจเกิดเลือดออกและติดเชื้อ องค์การสุขภาพสัตว์โลก ระบุหลักการสำคัญว่า การเลี้ยงสัตว์ควรลดความเจ็บปวด ความเครียด และการบาดเจ็บที่หลีกเลี่ยงได้
ผู้เลี้ยงควรอ่าน การจัดเล้าไก่ชนให้สะอาดและปลอดภัย ก่อนเริ่มผสมจริง เพราะเล้าที่ดีช่วยลดปัญหาโรคและการตีกันได้มากกว่าการแก้ไขภายหลัง
ปี 2026 ควรเริ่มเลือกแม่พันธุ์ไก่ชนอย่างไร?
ในปี 2026 ควรเริ่มจากการคัดสุขภาพและบันทึกข้อมูลก่อนพิจารณาลักษณะภายนอก ใช้แม่ไก่ที่มีประวัติชัดเจน แยกเลี้ยงตามสาย ตรวจไข่และร่างกายอย่างต่อเนื่อง พร้อมวางแผนผสมที่หลีกเลี่ยงเลือดชิด การตัดสินใจที่ดีคือการเลือกตัวที่มีข้อมูลตรวจสอบได้ ไม่ใช่ตัวที่มีเรื่องเล่ามากที่สุด
ขั้นตอนที่แนะนำมี 8 ขั้นตอน
- รวบรวมประวัติพ่อ แม่ ปู่ย่า และครอกเดิมให้ได้มากที่สุด
- แยกแม่ไก่ป่วย ผอม หรือมีความผิดปกติของขาออกจากกลุ่มทันที
- ประเมินร่างกายหลังพักและให้อาหารตามปกติ ไม่จับตรวจหลังเดินทางไกล
- บันทึกไข่ชุดแรกเรื่องวันไข่ น้ำหนักโดยประมาณ รูปทรง และเปลือก
- ตรวจวัคซีน การถ่ายพยาธิ และประวัติการใช้ยา
- ทดลองผสมในจำนวนจำกัด โดยระบุพ่อพันธุ์และวันผสม
- ติดตามลูกตั้งแต่ฟักจนถึงอายุ 8–12 สัปดาห์
- เปรียบเทียบอัตรารอด การเติบโต โครงสร้าง และความสม่ำเสมอของลูก
การบันทึกอายุ 8–12 สัปดาห์เป็นข้อมูลเบื้องต้น ไม่ใช่คำตัดสินสุดท้าย เพราะลักษณะบางอย่างแสดงชัดเมื่อโตขึ้น และไม่ควรฝึกหรือทำกิจกรรมรุนแรงกับไก่อายุน้อย การเลี้ยงควรเน้นอาหารครบถ้วน น้ำสะอาด พื้นที่แห้ง และการป้องกันโรคตามคำแนะนำของสัตวแพทย์ ไก่ชนคลาสสิกควรนำเสนอข้อมูลการเลี้ยงอย่างรับผิดชอบ โดยแยกเรื่องการเพาะพันธุ์ออกจากการพนันและการใช้งานที่อาจทำให้สัตว์บาดเจ็บ
ข้อสรุปเชิงคณิตศาสตร์ค่อนข้างตรงไปตรงมา: ถ้าแม่ไก่หนึ่งตัวมีข้อมูลลูกเพียงครอกเดียว ความไม่แน่นอนยังสูงกว่าตัวที่มีข้อมูล 2–3 ครอก แต่จำนวนครอกมากไม่ได้แก้ปัญหาหากทุกครอกเกิดจากอาหารหรือสภาพเล้าที่ไม่เหมือนกัน ดังนั้นควรควบคุมตัวแปรพื้นฐานให้ใกล้เคียงกัน มิฉะนั้นผลที่ได้อาจสะท้อนการจัดการฟาร์มมากกว่าพันธุกรรมของแม่ไก่ แน่นอนว่าไม่ใช่เรื่องซับซ้อนเกินไป แค่ต้องบันทึกข้อมูลแทนการเดา
เริ่มวางระบบคัดเลือกอย่างมีเหตุผลได้จากแนวทางนี้
แม่พันธุ์ที่เหมาะสมจึงไม่จำเป็นต้องเป็นตัวที่แพงที่สุดหรือมีลักษณะเด่นทุกข้อ แต่ควรเป็นตัวที่สุขภาพดี มีสายเลือดตรวจสอบได้ ให้ไข่สมบูรณ์ และมีผลลัพธ์ของลูกให้ติดตาม การคัดแบบนี้อาจใช้เวลานานกว่า แต่ลดความเสี่ยงจากการซื้อโดยอารมณ์และช่วยรักษาความหลากหลายของฝูง หากพบอาการผิดปกติ การเจ็บป่วย หรือการบาดเจ็บ ควรหยุดผสมและขอคำแนะนำจากสัตวแพทย์ทันที
อ่านเนื้อหาไก่ชนอย่างเป็นระบบจาก ไก่ชนคลาสสิก ได้ที่นี่
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับวิธีเลือกแม่พันธุ์ไก่ชน
ถาม: แม่พันธุ์ไก่ชนคืออะไร?
แม่พันธุ์ไก่ชนคือไก่ตัวเมียที่คัดไว้เพื่อผลิตลูกและรักษาหรือพัฒนาลักษณะของสายพันธุ์ โดยต้องพิจารณาสุขภาพ สายเลือด คุณภาพไข่ และผลงานของลูก ไม่ใช่ดูจากรูปร่างภายนอกเพียงอย่างเดียว ควรมีประวัติการเลี้ยงและการป้องกันโรคที่ตรวจสอบได้ ไก่ที่ยังไม่เคยให้ลูกอาจจัดเป็นแม่พันธุ์รอประเมิน ไม่ควรสรุปคุณภาพล่วงหน้าเหมือนตัวที่มีข้อมูลหลายครอก
ถาม: ควรเลือกแม่พันธุ์ไก่ชนตอนอายุหรือช่วงใด?
ควรเริ่มประเมินตั้งแต่เป็นไก่สาว และตัดสินจริงหลังผ่านการไข่ชุดแรก เพราะช่วงนี้มีข้อมูลเรื่องสุขภาพ การเจริญเติบโต และคุณภาพไข่ให้ตรวจสอบ การเลือกหลังไข่ชุดแรกช่วยลดความเสี่ยงจากการตัดสินตามรูปลักษณ์ที่ยังเปลี่ยนแปลงได้ ควรติดตามต่ออย่างน้อย 2–4 สัปดาห์ และหลีกเลี่ยงการผสมหากแม่ไก่ผอม ป่วย หรือฟื้นตัวช้า
ถาม: แม่ไก่ที่มีแข้งและเกล็ดสวยเหมาะทำแม่พันธุ์หรือไม่?
แข้งและเกล็ดสวยไม่ได้ยืนยันว่าแม่ไก่จะให้ลูกดี จึงควรใช้เป็นลักษณะประกอบร่วมกับสุขภาพ สายเลือด ไข่ และข้อมูลลูก คำเรียกอย่าง “เกล็ดพิฆาต” เป็นภูมิปัญญาในวงการ แต่ยังไม่ใช่ตัวชี้วัดทางพันธุศาสตร์ที่ยืนยันทั่วไป หากตัวสวยมีประวัติป่วยหรือให้ลูกไม่สม่ำเสมอ ความเสี่ยงย่อมสูงกว่าตัวธรรมดาที่มีข้อมูลชัดเจน
ถาม: แม่ไก่สาวกับแม่ไก่ที่เคยให้ลูกแล้ว แบบไหนดีกว่ากัน?
แม่ไก่ที่เคยให้ลูกแล้วมีข้อได้เปรียบด้านข้อมูลจริง ส่วนแม่ไก่สาวมีข้อได้เปรียบด้านอายุและโอกาสใช้งานระยะยาว การเลือกจึงควรดูเป้าหมายและระดับความเสี่ยง หากต้องการลดความไม่แน่นอน ให้เลือกตัวที่มีข้อมูลลูกอย่างน้อย 1–2 ครอก แต่ถ้าจะใช้แม่ไก่สาว ควรผสมในจำนวนจำกัดและติดตามลูกอย่างเป็นระบบ
ถาม: ต้องใช้งบประมาณเท่าไรในการคัดแม่พันธุ์ไก่ชน?
ค่าใช้จ่ายไม่ได้มีเพียงราคาซื้อแม่ไก่ แต่รวมค่าอาหาร โรงเรือน วัคซีน อุปกรณ์บันทึก และการตรวจรักษา งบขั้นต่ำควรคำนวณจากค่าเลี้ยงต่อเดือนคูณจำนวนเดือนที่ต้องติดตาม พร้อมกันเงินสำรองสำหรับโรคและการแยกเล้า ผู้เลี้ยงควรเปรียบเทียบต้นทุนรวม 6–12 เดือนแทนการดูราคาตัวไก่เพียงครั้งเดียว เพราะตัวราคาถูกอาจมีต้นทุนสุขภาพสูงกว่าในภายหลัง
ถาม: ถ้าแม่ไก่ไข่ผิดรูปหรือไข่เปลือกบางควรทำอย่างไร?
ควรแยกสังเกตแม่ไก่ ตรวจอาหาร น้ำ แคลเซียม สุขภาพ และความเครียดก่อนตัดสินใจผสม หากพบไข่ผิดรูปหรือเปลือกบางซ้ำหลายครั้ง ควรหยุดใช้เป็นแม่พันธุ์และปรึกษาสัตวแพทย์ โดยเฉพาะเมื่อมีอาการเบ่งนาน ซึม หรือกินอาหารลดลง ห้ามเพิ่มแร่ธาตุหรือยาในปริมาณสูงเอง เพราะความไม่สมดุลอาจทำให้เกิดปัญหาไตและระบบสืบพันธุ์ได้